مهتاطب

سرفصل

حساب کاربری

ورود ثبت نام
خروج
نام کاربر
کاربر :
021 - 53867

عناوین اصلی

منوهای اصلی

مقالات

آدرس صفحه

عنوان مطلب علمی

ریزش مو در زنان و مردان دكتر مهرداد سهرابی
دوشنبه 20 آذر 1396
82571 بازدید

محتوای مطلب علمی

محصول پیشنهادی

ریزش مو در زنان و مردان (مبانی)

 

بیشترین علل ریزش مو چیست؟

شایعترین علت ریزش مو،ریزش موی آندروژنیک (ناشی از هورمون) یا همان androgenetic alopecia  است که در مردان به آن طاسی مردانه(male-pattern baldness)  و در زنان به آن الگوی ریزش زنانه (female-pattern hairloss)گفته می شود.

این ریزش مو در زنان و مردان متفاوت است. در مردان در بالای پیشانی به صورت M  شکل است و در زنان معمولا در کف سر و فرق سر قابل مشاهده است و معمولا تمام موی خود را از دست نمی دهند واصطلاحا کم پشت می شود.(شکل 1 –تفاوت الگوی ریزش موی آندروژنیک در مردان و زنان)

علت شایع ریزش مو در زنان و مردان به نام آلوپسی آره آتا یا همان ریزش موی سکه ای(alpocia areata) است.

این نوع ریزش مو هنگامی اتفاق می افتد که سیستم دفاعی بدن به طور اشتباه به ریشه ی مو در یک نقطه خاص حمله میکند وآن را از بین می برد،

این حالت در زنان و مردان دارای یک شکل از ریزش است و معمولا به صورت گرد و کاملا طاس است و می تواند وسیع یا غیر وسیع باشد و در هر نقطه از سر،صورت(ریش) و بدن اتفاق بیافتد(شکل2ریزش موی سکه ای).

این نوع از ریزش معمولا خود محدود شونده است و نیاز به درمان دارویی ندارد و یک تا شش ماه تا بهبودی کامل زمان می برد.

چگونه ریزش مو درمان می شود؟

جواب این سوال بستگی به علت ریزش موی شما دارد.

به طور مثال:

1-ریزش موی آندروژنیک:

 -ماینوکسیدیل(minoxidil):

این دارو به صورت محلول و یا فوم به صورت موضعی (مالیدنی) بدون نیاز به نسخه قابل تهیه است.

-فیناستراید((finasteride:

این دارو برای ریزش موی آندروژنیک مردان به صورت قرص های خوراکی استفاده می شود.

البته پزشکان گاهی برای زنان نیز تجویز می کنند البته فقط برای زنانی که در دوره ( یائس گ ی ) هستند(قابلیت بارداری نداشته باشند).

برای تهیه این دارو تجویز پزشک (نسخه پزشک) نیاز است.

-اسپیرونولاکتون(spironolactone):

این دارو برای زنانی استفاده می شود که به درمان با ماینوکسیدیل پاسخ

نداده اند.این دارو برای دوران بارداری اصلا مناسب نیست و زنانی که درسن باروری هستند حتما روش های ضد بارداری (قرص و ...) به همراه این دارو باید تجویز شود.مصرف آن حتما باید تحت نظر پزشک باشد.

2-آلوپسی آره آتا(alopecia areata) یا ریزش موی سکه ای : 

 -کورتیکو استروئید(کورتون):

می توان به صورت موضعی یا تزریق در همان ناحیه استفاده کرد.

این دارو ها(کورتون) با کاهش عملکرد سیستم دفاعی بدن باعث رشد مجدد موها می شوند.

-ایمونوتراپی موضعی(topical immunotherapy):

این روش توسط متخصص پوست (درماتولوژیست)تجویز می شود.علت این نام گذاری این است که پزشک یک ماده ی آلرژن(حساسیت زا) در نقطه ی ریزش مو کار میگذارد باعث تحریک و التهاب جزئی آن ناحیه می شود.

تشخیص و ارزیابی انواع ریزش مو (فراتر از مبانی): 

ریزش مو یک بیماری است که می تواند مانند ریزش موی مردانه و یا ریزش سکه ای به صورت کاملا ساده تشخیص داده شود و به راحتی درمان شود ویا از موارد خاصی باشد که تشخیص آن چالش برانگیز باشد.

یک دیدگاه کلی از چرخه ی رشد مو،انواع ریزش مو و تشخیص و ارزیابی آن ها در این قسمت مطرح می شود.

چگونگی درمان و اطلاعات بیشتر در قسمت بعدی به طور تخصصی و بیشتر برای کادر درمان(پزشکان)قرار گرفته است.

 

انواع کلی ریزش مو:

             نوع خاصی از آکنهkeloidalis nuchae                                                 -Acne

ریزش موی آندروژنیک مردانه-Androgenetic alopecia in men                                

-Central centrifugal cicatricial alopecia(CCCA)                                                  

ریزش موی ناشی ازشیمی درمانی                       -Chimotherapy-induced alopecia

ریزش می سکه ای                                                                      -alopecaia areata 

سلولیت شکافنده پوست سر-Dissecting cellulitis of the scalp                               

ریزش موی آندوژنیک خانم ها-Andogenetic alopecia in women                             

فولیکولیت دردناک-Foliculitis decalvans                                                                 

  نوعی از بیماری لیکن پلان-Lichen planopilaris                                                       

ریزش موی تلوژن-Telogen effluvium                                                                     

یک نوع قارچ عامل ریزش مو-Tinea capitis                                                              

ریزش موی ناشی از کشش-Traction alopecia                                                          

 

آناتومی مو:

پوست سر انسان به طور میانگین بین 100 تا 150 هزار فولیکول مو دارد(1) فولیکول مو بر روی سلول های زایا (dermal pupila)قرار دارد.

به نظر می رسد سلول های زایا نقش عمده ای در بالغ شدن فولیکول در دوران جنینیو رشد و نمو چرخه ی مو دارد(2)(F1).

فولیکول مو از 4 بخش تشکیل شده است:

Bulb(بالب)،supra bulb region (قسمت بالای بالب)،isthums (ساقه ی مو)،infundiabulum(اینفاندیبولوم)(F1).

بالب مو قسمتی از مو است که در آن سلول های تولید کننده کراتین (keratinocytes) وجود دارند و مرتبا در حال تولید کراتین لازم برای تشکیل مو هستند.

سوپرا بالب به ناحیه بالب تا ساقه ی مو گفته می شود.

به بالاترین قسمت اینفاندیبولوم گفته می شود که به قسمت غدد ترشح کننده سبوم تا ناحیه خارج شدن مو از پوست گفته می شود.

ناحیه ای که در کنار غدد سبیوم وجود داردبالج (bulge) مو گفته می شود.

در این ناحیه سلول های بنیادی وجود دارند که نقش بسیار مهمی در رشد مو و چرخه ی مو دارند.

از دست دادن بالج مو یعنی سلول های بنیادی باعث از دست دادن کامل مو و ریزش موی دائمی می شود که در cicatrial alopecia  اینچنین است[5&6] .

مطالعات آزمایشگاهی بر روی موش ها نشان داده است که سلول های بنیادی مو همچنین در بهبود زخم ها نیز مؤثر هستند.

انواع فولیکول مو:

به طور کلی دو نوع فولیکول مو وجود دارد:

  1. موی ترمینال (terminal hair)
  2. موی ولوس(vellus hair)

در هنگام تولد،موهای ترمینال بر روی پوست سر،ابرو و مژه وجود دارد و موهای ولوس سایر موهارو تشکیل می دهند.

در هنگام بلوغ مو های ولوس در مناطق خاص مثل زیر بغل و ناحیه ( ت ن ا س ل ی ) تبدیل به مو های ترمینال می شوند.

فولیکول موی ترمینال بزرگتر است و تا چربی زیر پوست هم امتداد دارد(تا 5 میلی متر زیر سطح پوست).

اما ریشه ی موی ولوس سطحی تر است و موی ولوس کوتاه تر،صاف و کمتر از 0.03 میلی متر قطر دارد(8).

واژه ی (intermidiate)  مو های متوسط برای مو های با اندازه بین ولوس و ترمینال بکار می رود(9 و 10).

تغییر موی ولوس به ترمینال و بالعکس می تواند به علت بیماری نیز باشد مثلا تغییر موی ولوس به ترمینال در زنان باعث پرمویی (هیرسوتیسم) و تغییر موی ترمینال به ولوس (تحلیل فولیکول) علت ریزش موی آندروژنیک است.

چرخه ی مو:

مو دارای یک چرخه ی زندگی است که به 3 بخش تقسیم می شود:

  1. (آناژن-anagen)
  2. ترانسفورمیشن یا تغییر (کاتاژن-catagen)
  3. استراحت(تلوژن-telogen)

آناژن Anagen:

به طور کلی 90 در صد مو های سر در فاز آناژن هستند(11) سرعت رشد مو های ترمینال در کف سر به طور متوسط 0.3 میلی متر در روز است.

مدت زمان فاز آناژن یعنی مدتی که مو ها در فاز رشد هستند بین 2هفته تا 6ماه است.

کاتاژن catagen:

در کاتاژن،قسمت پایین تر فولیکول مو فروکش می کندو تولید متوقف می شود.عمیق ترین بخش فولیکول مو به سمت بالا می آید و طول مدت این فاز حدود 3هفته است و کمتر از 1 در صد مو های سر در این فاز هستند(9و10).

تلوژن (telogen):

بعد از کاتاژن، مو وارد فاز تلوژن می شود و 2،3 ماه در همان حالتی که فولیکول مو تحلیل رفاه و انتها ی مو به سطح پوست نزدیک شده باقی می ماند.

تلوژن یک موی شکننده است که کاملا کراتینیزه شده و آماده ریختن است(f2)(2).

واژه اگزوژن (exogen) برای مویی به کار می رود که می ریزد حدود 50 تا 150 موی تلوژن در روز می ریزد.

بعد از آن دوباره فاز آناژن آغاز می شود و فولیکول تولید مو می کند.

وقتی مو بیش از حد در فاز تلوژن بماند به آن تلوژن افلوویوم (telogen effluvium) گفته می شود که معمولا بر اساس یک ضربه روحی،استرس و فشار عصبی اتفاق می افتد و اجازه ورود به آناژن را نمی دهد.در نتیجه موها کم پشت می شود.این حالت موقتی است و بالاخره رویش مو اتفاق خواهد افتاد.(12)

 

انواع ریزش مو به دو دسته کلی برگشت پذیر و برگشت ناپذیر تقسیم می شود.

ریزش موی برگشت ناپذیر معمولا به علت یک عفونت ثانویه ،معمولا قارچی نوتروفیلیک،لوپوس و . . . می باشد که معمولا دارای التهاب و درد و خارش بسیار شدید است ودرمانی برای رشد مجدد مو وجود ندارد و چون غیر معمول تر و نادر تر است به آن نمی پردازیم.

مثال هایی برای موی برگشت ناپذیر:

                        Central centrifugal cicatrical alopecia(CCCA)

Lichen plano pilaris                                                                          

Dissecting cellulitis of scalp                                                           

Folliculitis decalvans                                                                       

Acne keloidalis nuchae                                                                   

 

 

انواع ریزش متمرکز:

آلوپسی آره آتا (alopecia areata)(f3) :

یک بیماری اتو ایمیون است و سیستم ایمنی بدن باعث ریزش مو معمولا یک نقطه خاص در سر یا صورت و یا هر ناحیه از بدن می شود.

این بیماری معمولا خود محدود شونده است اما هنگام نیاز به دخالت درمانی در این بیماری می توان به عنوان درمان خط اول برای بزرگسالان از تزریق داخل جلدی (intralession) تریامسینولون استوناید با غلظت 10mg/ml

استفاده کرد(برای نواحی صورت ریش و ابرو و. . . 2.5-5 mg/ml و برای کف سر 5-10mg/ml ). این فرآیند حتما باید توسط پزشک متخصص انجام شود در غیر این صورت ممکن است حتی باعث تحلیل شدید بافت و ریزش دائمی شود.

از عوارض این فرآیند :

  • درد در محل تزریق و تحلیل بافت پوست در ناحیه تزریق.
  • رشد مو از 4 تا 8 هفته بعد قابل مشاهده است.
  • صرفه نظر از حالت تزریقی می توان از شکل موضعی کورتون ها هم استفاده کرد مانند بتامتازون.

در یک مقایسه بین تریامسینولون تزریقی و بتامتازون موضعی مشخص شده به ترتیب 60% و 54% افراد در مدت 12 هفته بهبود یافتند و 75% موهای ناحیه ریخته شده رشد کرده اند.